Jak księgować faktoring: ujęcie kosztów, VAT i podatek dochodowy

Krótka odpowiedź: faktoring nie tworzy nowego przychodu. Przychód powstał już w momencie wystawienia faktury sprzedażowej i sprzedaż wierzytelności tego nie zmienia. Zapłata od faktora to wpływ środków na poczet istniejącej należności, a koszty faktoringu (prowizja, odsetki, opłaty administracyjne) stanowią co do zasady koszt uzyskania przychodu, rozliczany jako koszt pośredni w dacie poniesienia. Usługa faktoringowa jest opodatkowana VAT według stawki podstawowej, więc podatek z faktury faktora zwykle podlega odliczeniu.

Poniżej rozwijamy każdy z tych punktów. Artykuł ma charakter informacyjny; ostateczne ujęcie zależy od konstrukcji umowy i polityki rachunkowości firmy, dlatego szczegóły warto potwierdzić z księgowym lub doradcą podatkowym.

Co dzieje się z przychodem po sprzedaży faktury

Przychód należny powstaje w dacie wydania towaru lub wykonania usługi, nie później niż w dniu wystawienia faktury. Późniejsze przeniesienie wierzytelności na faktora nie generuje drugiego przychodu z tej samej transakcji, bo firma sprzedaje prawo do zapłaty, które już wcześniej zaliczyła do przychodów. Podwójne wykazanie tej samej kwoty to jeden z częstszych błędów przy pierwszej umowie faktoringowej.

W ewidencji rozrachunków zmienia się natomiast dłużnik: w miejsce należności od kontrahenta (albo obok niej, zależnie od wariantu) pojawia się rozrachunek z faktorem. W księgach handlowych operację ujmuje się zwykle na koncie rozrachunków z faktorem, a wpływ zaliczki księguje jako spłatę tej należności.

Koszty faktoringu w kosztach uzyskania przychodu

Prowizja faktoringowa, odsetki dyskontowe i opłaty za obsługę są związane z zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów, więc co do zasady stanowią koszt uzyskania przychodu. Nie da się ich przypisać do konkretnego przychodu w czasie, dlatego traktuje się je jako koszty pośrednie, potrącalne w dacie poniesienia, czyli zwykle w dniu ujęcia faktury od faktora w księgach.

W podatkowej księdze przychodów i rozchodów koszty faktoringu trafiają do kolumny pozostałych wydatków. W księgach handlowych ujmuje się je zwykle w kosztach finansowych, a opłaty o charakterze usługowym w kosztach usług obcych. Podstawą zapisu jest faktura wystawiona przez faktora, a nie samo potrącenie kwoty z wypłaty.

Uwaga praktyczna: faktor często wypłaca zaliczkę już pomniejszoną o swoje wynagrodzenie. Nie zwalnia to z obowiązku ujęcia pełnych kwot. W księgach powinna pojawić się cała wartość rozliczenia oraz osobno koszt wynikający z faktury faktora, a nie wyłącznie kwota netto, która wpłynęła na rachunek.

Faktoring a VAT: czy odliczysz podatek z faktury faktora

Usługi faktoringowe są wyłączone ze zwolnienia przewidzianego dla usług finansowych i podlegają opodatkowaniu VAT według stawki podstawowej. Faktor wystawia więc fakturę z podatkiem, a przedsiębiorca, który wykorzystuje finansowanie do działalności opodatkowanej, ma co do zasady prawo do odliczenia tego podatku na zasadach ogólnych.

Sama sprzedaż wierzytelności nie zmienia niczego po stronie VAT z pierwotnej faktury sprzedażowej. Podatek należny rozliczasz normalnie, w okresie wynikającym z daty dostawy lub wykonania usługi, niezależnie od tego, czy zapłatę otrzymałeś od kontrahenta, czy od faktora.

Ważna konsekwencja dotyczy ulgi na złe długi. Jeżeli wierzytelność została zbyta, wierzycielem nie jesteś już Ty, więc korekta podatku należnego z tytułu nieściągalnej wierzytelności co do zasady Ci nie przysługuje. To istotny argument, żeby świadomie wybierać wariant faktoringu przy odbiorcach o gorszej historii płatniczej.

Faktoring z regresem a bez regresu w księgach

Wariant umowy realnie wpływa na ujęcie księgowe, zwłaszcza w księgach handlowych prowadzonych zgodnie z ustawą o rachunkowości.

Różnice merytoryczne między wariantami opisujemy szerzej na stronach faktoring z regresem oraz faktoring pełny i niepełny.

Jak ująć faktoring w KPiR krok po kroku

Dla firmy na książce przychodów i rozchodów schemat jest prosty:

• Faktura sprzedaży trafia do przychodów na zasadach ogólnych, w dacie jej wystawienia lub wykonania usługi.
• Zgłoszenie faktury do finansowania nie wywołuje żadnego zapisu w księdze, to zdarzenie rozrachunkowe.
• Faktura od faktora za prowizję i dyskonto trafia do kolumny pozostałych wydatków w dacie poniesienia.
• Wpływ zaliczki i rozliczenie końcowe ewidencjonujesz na rachunku bankowym; nie są to przychody, tylko zapłata za istniejącą należność.
• Zwrot zaliczki przy regresie, jeśli do niego dojdzie, to zwrot otrzymanych środków, a należność wraca do dochodzenia przez firmę.

Czy faktoring trzeba wykazywać w sprawozdaniu finansowym

Jednostki prowadzące księgi handlowe prezentują skutki faktoringu w bilansie i informacji dodatkowej. Przy wariancie bez regresu wierzytelność zwykle znika z aktywów, bo została zbyta wraz z ryzykiem. Przy wariancie z regresem częstym podejściem jest utrzymanie należności w bilansie i wykazanie zobowiązania wobec faktora, ponieważ ryzyko nie zostało przeniesione, a firma może być zobowiązana do zwrotu środków.

Zobowiązania warunkowe wynikające z regresu opisuje się w informacji dodatkowej. Warto to robić starannie, bo bank analizujący wniosek kredytowy i tak o nie zapyta. Wpływ faktoringu na ocenę zdolności kredytowej omawiamy w tekście czy faktoring obniża zdolność kredytową.

Ile realnie kosztuje faktoring po stronie podatkowej

Ponieważ prowizja i dyskonto są kosztem uzyskania przychodu, efektywny koszt finansowania jest niższy niż stawka nominalna. Przy dyskoncie 1,2% za 30 dni i stawce podatku dochodowego 19% realny ciężar dla firmy wynosi około 0,97% kwoty faktury, o ile firma wykazuje dochód do opodatkowania. To nie jest argument, żeby finansować wszystko, ale zmienia rachunek przy porównaniu z rabatem za wcześniejszą płatność, którego udzielasz kontrahentowi.

Koszt konkretnej faktury policzysz przed decyzją w kalkulatorze faktoringu, a stawki planów opisuje cennik. Jak wygląda samo przeniesienie wierzytelności od strony dokumentów, tłumaczymy w poradniku o tym, jak działa cesja faktury. Na giełdzie faktur o Twoją fakturę licytuje wielu finansujących, więc dyskonto ustala konkurencja, a nie jeden cennik. Treści w serwisie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady podatkowej ani rachunkowej.