Faktoring ukryty i niejawny a jawny: różnice, faktoring cichy online, tajny i który wybrać

Faktoring jawny i cichy różnią się jedną rzeczą: tym, czy Twój kontrahent zostaje zawiadomiony o cesji wierzytelności. W wariancie jawnym dostaje zawiadomienie i płaci bezpośrednio na rachunek finansującego. W cichym nie dostaje niczego i płaci tak jak dotychczas, na Twoje konto, a Ty rozliczasz się z faktorem. Cesja występuje w obu przypadkach, bo bez przeniesienia prawa do zapłaty nie ma czego finansować. Faktoring ukryty, niejawny i tajny to potoczne nazwy tego samego wariantu cichego.

To rozróżnienie zajmuje jedno zdanie, a decyduje o wyborze dostawcy częściej niż cena. Wielu przedsiębiorców odkłada finansowanie faktur nie dlatego, że jest drogie, tylko dlatego, że boi się reakcji dużego klienta na pismo od nieznanej firmy finansowej. Rozłóżmy więc oba warianty na części: co się dzieje formalnie, ile to kosztuje i kiedy dyskrecja i tak się kończy. Jeśli wiesz już, że potrzebujesz wariantu dyskretnego, oferty na faktoring ukryty online porównasz od razu na giełdzie, bez zawiadamiania kontrahenta.

Faktoring jawny: co to jest

Faktoring jawny to wariant, w którym dłużnik zostaje skutecznie zawiadomiony o przelewie wierzytelności. Zawiadomienie wysyła zwykle faktor, czasem Ty razem z fakturą, i od tego momentu Twój odbiorca ma płacić na rachunek wskazany w piśmie, a nie na Twój.

Skuteczne zawiadomienie ma konkretny skutek prawny i to jest sedno całej konstrukcji. Dopóki dłużnik nie wie o cesji, zapłata na rachunek dotychczasowego wierzyciela zwalnia go z długu. Po zawiadomieniu jest inaczej: płacąc na stare konto, płaci nie temu, komu powinien. Dlatego finansujący, który zawiadomił odbiorcę, ma znacznie mocniejszą pozycję i mniejsze ryzyko, że pieniądze pójdą w niewłaściwą stronę.

Z tego wynikają wszystkie przewagi wariantu jawnego. Jest tańszy, bo ryzyko operacyjne jest niższe. Częściej dostępny jest w nim wariant bez regresu, czyli z przejęciem ryzyka niewypłacalności odbiorcy. Łatwiej też o wyższą zaliczkę i wyższy limit. Jeżeli Twój kontrahent to duża spółka albo instytucja publiczna, która ma dział księgowości przyzwyczajony do cesji, wariant jawny jest zwykle po prostu rozsądniejszy. Praktyczną stronę takiego pisma opisujemy w artykule o zawiadomieniu o cesji wierzytelności.

Faktoring cichy: co to jest i czym się różni

W faktoringu cichym umowa cesji zostaje zawarta między Tobą a finansującym, ale zawiadomienie do dłużnika nie idzie. Kontrahent nic nie zauważa: dostaje fakturę z Twoimi danymi, płaci na Twój rachunek w terminie, a Ty przekazujesz środki faktorowi zgodnie z umową.

Różnica dla finansującego jest poważna. Nie ma bezpośredniej kontroli nad przepływem pieniędzy, bo spłata przechodzi przez Twoje konto. Ryzykuje, że wpłata zostanie zużyta na bieżące potrzeby firmy albo zajęta przez innego wierzyciela. Stąd trzy konsekwencje, które są w tym wariancie regułą w całej branży, a nie cechą konkretnego dostawcy:

• Faktoring cichy jest droższy od jawnego. Dopłacasz za brak kontroli po stronie faktora, zwykle kilkadziesiąt procent więcej w stosunku do stawki wariantu jawnego.
• Prawie zawsze występuje z regresem. Jeżeli kontrahent nie zapłaci, zwracasz otrzymane środki. Nie kupujesz ochrony przed niewypłacalnością, tylko czas i dyskrecję.
• Wymaga większego zaufania do Ciebie. Faktorzy częściej sprawdzają tu Twoją historię, bo to Ty pośredniczysz w spłacie. Sama ocena odbiorcy nie wystarcza.

Zestawienie kosztów, limitów i typowych warunków tego wariantu prowadzimy osobno na stronie faktoring cichy, razem z aktualnym rozkładem stawek.

Czy faktoring ukryty, niejawny i tajny to to samo

Tak. Faktoring ukryty, faktoring niejawny, faktoring tajny i faktoring bez powiadamiania kontrahenta to potoczne określenia jednej i tej samej usługi, którą branża nazywa faktoringiem cichym. Nie ma między nimi różnicy prawnej ani produktowej, a rozbieżność bierze się wyłącznie z tego, że różne firmy przyjęły inne słowo w materiałach marketingowych.

Warto o tym wiedzieć przy porównywaniu ofert, bo szukając „faktoringu ukrytego" łatwo pominąć dostawcę, który tę samą usługę nazywa cichą, i odwrotnie. Przy zapytaniu ofertowym najbezpieczniej opisać mechanizm, a nie nazwę: „czy odbiorca zostanie zawiadomiony o cesji". Na to pytanie każdy faktor odpowie jednoznacznie.

Faktoring bez cesji: dlaczego coś takiego nie istnieje

To najczęstsze nieporozumienie w całym temacie i warto je rozbroić, zanim zacznie kosztować czas. „Faktoring bez cesji" jest hasłem, którego szuka mnóstwo osób, ale usługą, która nie istnieje.

Powód jest prosty. Faktoring polega na tym, że finansujący nabywa prawo do zapłaty z Twojej faktury i za to prawo płaci Ci z góry. Bez przeniesienia wierzytelności, czyli bez cesji, nie miałby czego kupić ani z czego się zaspokoić. Zostałaby zwykła pożyczka pod zastaw faktury, czyli inny produkt, z inną oceną ryzyka i innymi wymaganiami.

Kiedy ktoś pyta o faktoring bez cesji, w praktyce ma na myśli jedną z dwóch rzeczy: faktoring bez zawiadamiania kontrahenta, czyli po prostu wariant cichy, albo finansowanie mimo zakazu cesji w umowie. To drugie jest zupełnie osobnym problemem, bo przeszkoda leży w Twoim kontrakcie z odbiorcą, a nie po stronie faktora. Zapis zakazujący przelewu wierzytelności obowiązuje niezależnie od tego, czy odbiorca o czymkolwiek wie, i cisza go nie unieważnia. Co da się z tym zrobić, rozkładamy w artykule o zakazie cesji wierzytelności, a samą mechanikę przeniesienia prawa opisuje tekst o tym, jak działa cesja faktury.

Ile kosztuje faktoring cichy w porównaniu z jawnym

Dyskrecja jest pozycją cennikową i widać ją w każdej ofercie, która ma oba warianty. Rząd wielkości warto znać przed rozmową z dostawcą.

Ostatni wiersz bywa zaskoczeniem. Sporo znanych faktorów online prowadzi wyłącznie wariant jawny i mówi o tym wprost w regulaminie, więc jeżeli dyskrecja jest dla Ciebie warunkiem, sprawdź to na samym początku, a nie po rejestracji. Konkretne kwoty dla własnej faktury, w obu wariantach, policzysz w kalkulatorze faktoringu.

Kiedy kontrahent i tak się dowie

Faktoring cichy daje dyskrecję operacyjną, a nie gwarancję tajemnicy na zawsze. Są cztery sytuacje, w których odbiorca dowiaduje się mimo wszystko, i każdy dostawca ma je zapisane w umowie:

1. Brak zapłaty w terminie. To najczęstszy scenariusz. Po upływie okresu tolerancji faktor zwykle ma prawo ujawnić cesję i sam upomnieć się o pieniądze. Cichy faktoring zamienia się wtedy w jawny, w najmniej wygodnym momencie.
2. Zmiana wariantu na wniosek faktora. Umowy przewidują możliwość zawiadomienia dłużnika przy pogorszeniu jego oceny albo przy podejrzeniu, że wpłaty nie trafiają do finansującego.
3. Weryfikacja faktury u odbiorcy. Przy większych kwotach finansujący czasem potwierdza wykonanie usługi bezpośrednio u kontrahenta. Nie jest to zawiadomienie o cesji, ale kontakt następuje.
4. Twoja własna niekonsekwencja. Jeśli w kolejnej fakturze wpiszesz rachunek faktora albo dopiszesz adnotację o cesji, dyskrecja kończy się natychmiast.

Praktyczny wniosek jest taki, że faktoring cichy warto traktować jako rozwiązanie na czas, a nie jako trwałe ukrycie sposobu finansowania firmy. Jeżeli głównym powodem wyboru jest obawa przed reakcją jednego dużego klienta, często lepiej zadziała rozmowa z nim niż dopłata do wariantu cichego. Cesja wierzytelności jest w B2B standardem i w dziale finansowym większej spółki nie wzbudza emocji.

Który wariant wybrać: praktyczna decyzja

Wybieraj według sytuacji, nie według tego, co brzmi bezpieczniej. Poniżej układy, które w praktyce powtarzają się najczęściej.

Wybierz faktoring jawny, gdy: Twoim odbiorcą jest duża firma, sieć handlowa albo podmiot publiczny, dla którego cesja to rutyna; chcesz najniższej ceny; potrzebujesz wariantu bez regresu, żeby zdjąć z siebie ryzyko niewypłacalności; finansujesz regularnie i zależy Ci na wysokim limicie. Ten wariant jest podstawą oferty na całym rynku i przy stałej współpracy po prostu tańszy.

Wybierz faktoring cichy, gdy: pracujesz z klientem, który wprost nie życzy sobie udziału podmiotów trzecich w rozliczeniach; finansujesz jednorazowo i nie chcesz zmieniać ustalonego obiegu płatności; jesteś w trakcie negocjacji kolejnego kontraktu i wolisz nie zmieniać rachunku w środku rozmów. Warunkiem sensowności jest odbiorca, którego wypłacalności jesteś pewien, bo regres zostaje po Twojej stronie.

Przed decyzją zrób jedną rzecz niezależnie od wariantu: przeczytaj umowę z kontrahentem pod kątem zapisu o zakazie przelewu wierzytelności. Jeśli taki zapis tam jest, kolejnym krokiem nie jest wybór faktora, tylko zgoda odbiorcy albo aneks, który ten zakaz uchyla; przy stałej współpracy warto załatwić to raz, podpisując aneks elektronicznie zamiast krążyć papierem przez dwa tygodnie. Dopiero potem porównuj oferty.

Jeżeli chcesz zobaczyć oba warianty obok siebie razem z pozostałymi kryteriami, zestawienie wszystkich form finansowania prowadzimy w hubie rodzaje faktoringu, a samą sprzedaż pojedynczego dokumentu opisuje strona o sprzedaży faktur. Firmom, które finansują nieregularnie i chcą po prostu zamienić jedną fakturę na gotówkę, najbliżej będzie do faktoringu pojedynczych faktur.

Najczęstsze pytania

Czy faktoring cichy jest legalny

Tak, faktoring cichy jest legalny. Kodeks cywilny nie wymaga zgody dłużnika na przelew wierzytelności ani nie uzależnia ważności cesji od zawiadomienia go o niej. Zawiadomienie wpływa na to, komu dłużnik może skutecznie zapłacić, a nie na ważność samej umowy. Granicą legalności jest natomiast umowny zakaz cesji: jeżeli zapis w kontrakcie zakazuje przelewu, cisza tego nie naprawia.

Czy w faktoringu jawnym kontrahent musi wyrazić zgodę

Nie, zgoda odbiorcy nie jest potrzebna, chyba że umowa handlowa wprowadza zakaz cesji lub wymóg zgody. W typowej sytuacji wystarczy skuteczne zawiadomienie dłużnika o przelewie wierzytelności. Odbiorca nie może zablokować cesji tylko dlatego, że mu się nie podoba; może natomiast powoływać się wobec nabywcy na zarzuty, które miał wobec Ciebie.

Czy faktoring cichy jest dostępny dla jednoosobowej działalności

Tak, choć rzadziej niż wariant jawny i na ostrzejszych warunkach. W faktoringu cichym finansujący patrzy nie tylko na odbiorcę, ale też na Ciebie, bo to przez Twój rachunek przechodzi spłata. Jednoosobowe działalności z krótką historią częściej dostają w tym wariancie niższą zaliczkę albo odmowę. Szczegóły dla tej grupy zbieramy na stronie o faktoringu dla JDG.

Po czym poznać, że oferta dotyczy faktoringu cichego

Po jednym zdaniu w regulaminie: kto otrzymuje zapłatę od kontrahenta. Jeżeli dokument mówi, że odbiorca płaci na rachunek faktora, to wariant jawny, niezależnie od tego, jak jest nazwany w reklamie. Pytaj też o moment, w którym faktor ma prawo ujawnić cesję, bo to ten zapis wyznacza realną granicę dyskrecji.

Czy faktoring jawny psuje relację z klientem

Zwykle nie, jeśli uprzedzisz o nim samodzielnie, zanim odbiorca dostanie pismo od nieznanej firmy. Cesja wierzytelności jest w obrocie B2B rutyną, a w większych spółkach obsługuje ją księgowość bez udziału osoby, z którą współpracujesz. Problem pojawia się głównie wtedy, gdy zawiadomienie jest dla klienta zaskoczeniem.