Cesja a faktoring: czym się różnią i jak są ze sobą powiązane

Cesja a faktoring to nie jest to samo, choć pojęcia te ciągle się mylą. W skrócie: cesja wierzytelności (prawnie: przelew wierzytelności z art. 509 Kodeksu cywilnego) to czynność prawna, w której wierzyciel przenosi swoją wierzytelność na inny podmiot. Faktoring to natomiast usługa finansowa, w której cesja jest tylko jednym z elementów. Każdy faktoring opiera się na cesji wierzytelności, ale nie każda cesja jest faktoringiem. Poniżej pokazujemy, gdzie dokładnie przebiega ta granica i co z niej wynika dla firmy, która chce zamienić fakturę na gotówkę.

Czym jest cesja wierzytelności

Cesja wierzytelności to przeniesienie prawa do zapłaty z dotychczasowego wierzyciela (cedenta) na nowego wierzyciela (cesjonariusza). Podstawą jest art. 509 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, o ile nie sprzeciwia się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu ani właściwości zobowiązania. Po cesji dłużnik ma zapłacić już nowemu wierzycielowi, a nie pierwotnemu.

Cesja sama w sobie jest neutralna finansowo: to tylko zmiana osoby uprawnionej do wierzytelności. Może być odpłatna albo nieodpłatna, może dotyczyć jednej wierzytelności albo wielu. Dokładny mechanizm i formalności opisaliśmy w osobnym poradniku o tym, jak działa cesja wierzytelności.

Czym jest faktoring

Faktoring to usługa finansowa, w której wyspecjalizowany podmiot (faktor) wykupuje nieprzeterminowane wierzytelności firmy i wypłaca za nie zaliczkę, zwykle do 90% wartości faktury, jeszcze przed terminem płatności. W zamian pobiera dyskonto i prowizję. Do tego dochodzą usługi towarzyszące: weryfikacja i monitoring kontrahenta, prowadzenie rozliczeń, a w wariancie pełnym także przejęcie ryzyka niewypłacalności dłużnika.

Żeby faktor mógł wykupić wierzytelność, musi się ona na niego przenieść. I tu wchodzi w grę cesja: to prawny mechanizm, dzięki któremu prawo do zapłaty przechodzi z Twojej firmy na faktora. Faktoring jest więc pakietem, w którym cesja to fundament, a reszta to finansowanie i usługi wokół niego.

Cesja a faktoring: kluczowe różnice

Najprościej ująć to w tabeli. Cesja jest czynnością prawną, faktoring usługą finansową, która tę czynność wykorzystuje.

Czy faktoring to cesja wierzytelności

Nie, faktoring to nie jest cesja wierzytelności, choć się na niej opiera. Cesja to sam akt przeniesienia prawa do zapłaty. Faktoring to szersza usługa, w której oprócz cesji dostajesz finansowanie (zaliczkę), a często również obsługę wierzytelności i ochronę przed niewypłacalnością dłużnika. Można to porównać do relacji między silnikiem a samochodem: cesja jest silnikiem, faktoring całym pojazdem. Bez cesji faktoring nie zadziała, ale sama cesja to jeszcze nie faktoring.

Cesja jawna a cicha w faktoringu

Cesja w faktoringu może być jawna albo cicha, i to jedna z ważniejszych praktycznych różnic. W faktoringu jawnym dłużnik otrzymuje zawiadomienie o cesji i płaci bezpośrednio na rachunek faktora. W faktoringu cichym cesja nadal następuje, ale dłużnik nie jest o niej zawiadamiany i płaci tak jak dotychczas, na Twoje konto.

Firmy, dla których relacja z kluczowym odbiorcą jest wrażliwa, często wybierają wariant cichy, żeby nie wysyłać sygnału o finansowaniu faktury. Jak to działa w praktyce, opisujemy na stronie faktoring cichy. Warto tu pamiętać o jednym: jeśli umowa z kontrahentem zawiera zakaz cesji, samo pominięcie zawiadomienia problemu nie rozwiązuje, a przeniesienie wierzytelności może być wobec dłużnika bezskuteczne.

Co się dzieje, gdy dłużnik nie zapłaci

To pytanie łączy cesję z faktoringiem najściślej. Przy zwykłej cesji odpowiedzialność za spłatę zależy od treści umowy: cedent zwykle odpowiada za istnienie wierzytelności, ale nie za wypłacalność dłużnika, chyba że przyjął taką odpowiedzialność. W faktoringu odpowiada za to wariant. W faktoringu niepełnym (z regresem) w razie braku zapłaty zwracasz zaliczkę i sam dochodzisz należności. W faktoringu pełnym (bez regresu) ryzyko przejmuje faktor. Różnice omawiamy na stronie faktoring pełny i niepełny.

Jeśli po terminie kontrahent milczy, a odzyskanie pieniędzy zależy od Ciebie, kolejnym krokiem bywa windykacja. Możesz prowadzić ją samodzielnie albo skorzystać z nowoczesnego narzędzia do automatycznej windykacji należności, które przypomina dłużnikowi o zapłacie i prowadzi sprawę krok po kroku. Dobrze prowadzona weryfikacja kontrahenta przed transakcją mocno ogranicza ryzyko, że w ogóle do tego dojdzie, o czym piszemy w poradniku, jak sprawdzić kontrahenta.

Kiedy wybrać samą cesję, a kiedy faktoring

Sama cesja ma sens, gdy chodzi Ci wyłącznie o przeniesienie konkretnej wierzytelności, na przykład w ramach ugody, rozliczenia między firmami albo sprzedaży pojedynczego, spornego długu. Nie potrzebujesz wtedy finansowania ani obsługi, tylko zmiany wierzyciela.

Faktoring wybierasz, gdy celem jest gotówka od ręki i utrzymanie płynności: chcesz dostać pieniądze za fakturę teraz, zamiast czekać 30, 60 czy 90 dni, i przy okazji zyskać weryfikację oraz monitoring kontrahenta. Na giełdzie faktur sprzedaż wierzytelności odbywa się w modelu aukcyjnym: o Twoją fakturę konkuruje wielu faktorów i inwestorów, więc dyskonto ustala rynek, a nie jeden cennik. Ile realnie zostanie w kieszeni po odjęciu dyskonta, policzysz w kalkulatorze faktoringu.

Podsumowanie

Cesja a faktoring to relacja części do całości. Cesja wierzytelności to prawne przeniesienie prawa do zapłaty na podstawie art. 509 Kodeksu cywilnego. Faktoring to usługa finansowa, która tę cesję wykorzystuje, dokłada do niej zaliczkę, a często także weryfikację, monitoring i ochronę przed niewypłacalnością. Każdy faktoring zawiera cesję, ale nie każda cesja jest faktoringiem. Jeśli potrzebujesz tylko przenieść wierzytelność, wystarczy cesja. Jeśli potrzebujesz gotówki i spokoju, sięgasz po faktoring. Treści w serwisie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.